Κρίση και τεχνοκρατία

Κ

Ζητώ προκαταβολικά συγγνώμη για την παράθεση ενός μεγάλου αποσπάσματος από ένα, κατά τη γνώμη μου, σημαντικότατο βιβλίο, το «Τεχνοκρατία και ανθρώπινα ιδεώδη στον σοσιαλισμό», ενός από τους κορυφαίους Σοβιετικούς (αντισταλινικούς) φιλοσόφους, του Εβαλντ Ιλένκοφ, αλλά το θεωρώ απαραίτητο

του Τάσου Τσακίρογλου
Γράφει, λοιπόν, ο εκλιπών στοχαστής σχετικά με το τι συνιστά την τεχνοκρατική ιδεολογία:

[Είναι] η ιδέα σύμφωνα με την οποία η μηχανή, η μεγάλη μηχανή, σαν σύνολο όλων των υπαρχόντων και των μελλοντικών μηχανισμών και μηχανών, είναι ο υπέρτατος σκοπός, ή ο αυτοσκοπός της ιστορίας του ανθρώπινου πολιτισμού, της ιστορίας της επιστήμης και της τεχνικής, της θεωρίας και της πρακτικής.
»Και ο άνθρωπος, ο ζωντανός άνθρωπος, είναι μόνο ένα μέσο, μόνο ένα εργαλείο που μιλάει, διαμέσου του οποίου πραγματοποιείται αυτός ο μεγάλος παν-περιεκτικός σκοπός

Γιατί το αναφέρω; Μα, γιατί σήμερα ζούμε στο απόγειο της τεχνοκρατίας, βιώνοντας τις συνέπειες για τις οποίες προειδοποιούσε ήδη από το μακρινό 1976 ο Ιλένκοφ.
Εάν η κατάσταση στην Ευρώπη εξακολουθεί να θεωρείται μια «χρηματοπιστωτική κρίση», τότε επιμένουμε ότι μπορεί να υπάρξει μια διαχειριστική λύση στην κρίση. Αρα εμείς οι ίδιοι αναβαθμίζουμε την εξουσία της διαχείρισης, δίνοντας τον πρώτο λόγο σε άχρωμους τεχνοκράτες, οι οποίοι απλώς εφαρμόζουν (πολλές φορές με μεγάλη φαντασία, είναι αλήθεια) τα σχέδια και τις εντολές των «επενδυτών» και των «κατόχων κεφαλαίου».
Οπως λέει όμως η Αμερικανίδα φιλόσοφος Τζούντιθ Μπάτλερ, «αυτή η στάση αναμονής της διαχειριστικής λύσης διαφέρει πολύ από μια ριζοσπαστική δημοκρατική εξέγερση ενάντια στη μαζική εξάπλωση της επισφάλειας, από τη μία, και της συσσώρευσης πλούτου σε όλο και λιγότερους, από την άλλη».
Η λογική της ΤΙΝΑ (Δεν Υπάρχει Εναλλακτική) είναι το αποκορύφωμα του τεχνοκρατικού «ορθολογισμού», αφού θεωρεί ότι ο σκοπός (η απρόσκοπτη αναπαραγωγή των καπιταλιστικών σχέσεων) δεν μπορεί να αλλάξει και ότι το μόνο που μπορεί να γίνει είναι να βρεθεί η βέλτιστη οικονομική διαχείριση για την επίτευξη αυτού του σκοπού.
Η συγκεκριμένη αντίληψη οδηγεί στη δήμευση των όποιων επιλογών των πολιτών και στην ανάθεσή τους στους τεχνοκράτες και τους «ειδικούς». Οι πολίτες μπορούν απλώς να εκλέγουν τους «άριστους», τους «βέλτιστους», αυτούς με τα «τρία πτυχία», με τα διδακτορικά και την εργασιακή εμπειρία –κατά προτίμηση στην εξυπηρέτηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η Λαγκάρντ, ο Ντράγκι, ο Μόντι, ο Παπαδήμος, ο Στουρνάρας κ.λπ. αποτελούν τα αρχέτυπα ενός αποστειρωμένου και πλήρως «απελευθερωμένου» από τις δημοκρατικές δεσμεύσεις τεχνοκράτη, ο οποίος μπορεί να έχει τα χέρια λυμένα για να παίρνει δύσκολες (για τους «από κάτω») αποφάσεις.
Η τεχνοκρατία υποβιβάζει τον άνθρωπο σε «ένα εξάρτημα μιας επιμέρους μηχανής» όχι μόνο με την έννοια της βιομηχανικής παραγωγής, αλλά ένα γρανάζι σ’ ένα μηχανισμό που σχεδιάζουν και οργανώνουν κάποιοι που έχουν «βγει» από την κοινωνία, έχουν αποκοπεί απ’ αυτήν και λειτουργούν ανταγωνιστικά προς αυτήν, αντιμετωπίζοντάς την σαν ένα υλικό για «ζύμωση», σαν αντικείμενο εκμετάλλευσης και επεξεργασίας.
Αυτό ακριβώς το πλαίσιο είναι που πρέπει να τεθεί υπό αμφισβήτηση και όχι απλώς οι εναλλακτικές τεχνικές διαχείρισης, εάν πραγματικά επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε συνθήκες που δεν θα αποξενώνουν το άτομο, δεν θα δημεύουν τις δυνατότητές του και δεν θα απαλλοτριώνουν το μέλλον του στο όνομα του όποιου «χρέους» ή «κέρδους».

Σχετικά με την AllNewz

AllNewz

Υπεύθυνη σύνταξης - Γιάννα Μυράτ:
Μουσικός, συγγραφέας, αναλύτρια, ακτιβίστρια

By AllNewz

Ακολουθήστε μας!

AllNewz – κύριο ιστολόγιο

Πρόσφατα στο ΝΕΑ AllNewz

Βρείτε μας στο facebook

Αθώωση της συντάκτριας της AllNewz για “διασπορά ψευδών ειδήσεων”

Σύνταξη